Primaire labels

Demoscene

Het is lastig om de demoscene te beschrijven aan mensen die het fenomeen niet kennen en het is nog moeilijker om direct je enthousiasme over te brengen. Laten we er even de tijd voor nemen.

De demoscene is een subcultuur waar kunst en (computer)techniek hand in hand gaan. Een cultuur die heel anders omgaat met variabelen als status en respect. Je wordt er beoordeeld op originaliteit, creativiteit en kunde. Mensen zijn er nieuwsgierig, geïnteresseerd en — even belangrijk — iedereen is welkom.

In de demoscene maakt men demo’s.

“Een demo is een audiovisuele demonstratie die in real-time¹ wordt uitgevoerd op een computer². Vaak worden de mogelijkheden van een computer onderstreept of zelfs verlegd.”

Geschiedenis

Experimenten met computers bestaan evenlang als computers zelf maar de eerste gedocumenteerde demo’s, zogenaamde display hacks, stammen uit de jaren vijftig toen de Whirlwind werd geïntroduceerd — de eerste computer met een beeldscherm.

Bouncing Ball display hack
Betwistbaar de eerste ’display hack’ op Whirlwind (1950)

John Whitney tovert in de jaren zestig allerlei moois op een doek met behulp van mechanische apparaten. Hij wordt gezien als een grondlegger van de animatiefilm. De demo’s van de jaren negentig doen veel denken aan zijn werk.


John Whitney’s “Catalog” (1961)

In de jaren tachtig ontstaat de demoscene zoals we die nu kennen. Computers krijgen een plekje in huis. Thuiscomputers van Altair, Tandy & RadioShack, Sinclair, Commodore, Atari et cetera worden betaalbaar voor het grote publiek. Met name de Commodore 64 heeft grote invloed op de ontwikkeling van de demoscene. In die tijd weten veel mensen hun computer nuttig te gebruiken en een flink deel leert (zichzelf) programmeren; vaak eerst in BASIC, daarna assembly. Computers blijken een ware ontdekkingsreis voor programmeurs, hackers. In tegenstelling tot wat veel mensen denken, is een hacker geen maskerdragende digitale inbreker. Een hacker is iemand die met een beperkte hoeveelheid informatie een apparaat of systeem leert begrijpen. Het instructie voor instructie volgen van een programma is een archaïsche maar praktische manier om uit te vinden hoe een programma werkt. Zodoende leren mensen ook het omzeilen van kopieerbeveiligingen van spellen. Ze plaatsen hun naam, onder pseudoniem – een ‘handle’, in de gekraakte software.


Fairlight intro (1987)

Deze korte berichten evolueren tot intro’s en worden uiteindelijk demo’s die evenals spellen worden verspreid per post en via bulletin boards. Eind jaren tachtig beginnen copyparties met het organiseren van democompetities. Er vallen prijzen te winnen! Beste muziek, beste graphics, beste producties. Coders, zoals demo-programmeurs genoemd worden, verenigen zich met met muzikanten en grafisch kunstenaars, verzamelen zich in demogroepen en strijden om de eerste plaats.

Coders toveren al snel meer uit een Commodore 64 dan de ontwerpers van de machine hadden voorzien. Het kleurenpalet van een Commodore 64 is gelimiteerd en het scherm is altijd voorzien van een breed kader. Toch weten coders door slimme trucs het hele scherm te gebruiken en er worden veel meer kleuren op het scherm getoond.


Crest & Oxyron’s “Deus Ex Machina” (2000)

Mede door de komst van de Atari ST en de Commodore Amiga krijgt de demoscene een enorme fundering en tilt zichzelf naar een hoger niveau. Jarenlang worden er geweldige demo’s gemaakt op voor die tijd zeer innovatieve platforms.

Computerproducenten strijden ook, althans… om het grootste marktaandeel. De IBM-compatible personal computer weet medio jaren negentig een grote achterstand in te halen en met succes. Het is ook het commerciële einde van veel computerproducenten, Commodore incluis. De demoscene schikt zich moeiteloos; ze opereert op alle platforms. (Wij richten ons overigens niet op PC’s; echte computers zijn volgens ons veel leuker!)


Batman Group’s “Batman Forever” (2011)

De demoscene leeft. Er worden nog immer records gebroken op ‘oude’ computers als de Sinclair ZX Spectrum, Commodore VIC-20 en Commodore 64. Bijna elk platform – bekend of onbekend – heeft haar eigen gedreven demoscene. Veel grote namen uit de spellen- en filmindustrie hebben een verleden in de demoscene. De demoscene brengt al tientallen jaren geweldige kunstenaars voort; programmeurs, muzikanten en grafisch artiesten.


Spaceballs’ “Norwegian Kindness” (2011)

Toegang

Dat heb je al! Het is zoveel makkelijker dan in de jaren tachtig waar je nog toevallig tegen de juiste mensen aan moest lopen. Leer wat je wilt leren en vraag hulp. De meeste coders bijvoorbeeld delen hun kennis maar al te graag en vertellen je desgewenst (ook ongewenst) urenlang over hun ideeën en (basis)technieken. Hetzelfde geldt als je muziek of graphics wilt gaan maken voor demo’s. Het is handig als je mensen met ervaring kent. Je vindt ze via 6510.nl.

Het bezoeken van een demoparty is ook een goede manier om in contact te komen met coders, musicians en graphicians. Elk jaar worden er wereldwijd tientallen demoparties gehouden; ook een aantal in Nederland.


Mahoney’s “Storebror” (2011)

Blootstelling

Het opleveren — releasen — van een productie waar je samen met je vrienden aan hebt gezwoegd, geeft voldoening. Er gaat niets boven het gevoel dat je krijgt als jouw creatie, jouw muziek, jouw graphics, jouw bericht, jouw demo of jouw idee op een demoparty via een enorm groot scherm wordt getoond aan een publiek van honderden mensen die het op waarde weten te schatten — los van eventuele prijzen. En waar het vroeger, zonder internet, een paar dagen duurde voor een demo over de hele wereld was verspreid, kijken tegenwoordig duizenden mensen live mee. Jij geniet en speelt ondertussen alweer met ideeën voor een volgend demo… Dat is de scene.

“Let’s make things!”

Lees verder: Wegwijzer


¹ ‘Real-time’ betekent dat beelden tijdens de duur van het demo worden opgebouwd. Daarin verschilt het van een film of animatie.
² Met computer wordt ‘alles met een processor’ bedoeld. (De factor originaliteit zorgt er overigens voor dat er ook demo’s gemaakt worden voor apparaten zonder processor zoals de bijna uitgestorven overheadprojector.)